بیانیه شیان در مورد حفاظت از محیط های پیرامون ساختارها،محوطه ها و مناطق میراث
ترجمه :سوسن چراغچی
ماخذ : مجله اثر ، شماره 38
شرکت کنندگان که در اکتبر 2005 به دعوت ایکوموس چین در شهر باستانی شیان(چین)گرد هم آمدند تا در پانزدهمین نشست مجمع عمومی ایکوموس و مراسم چهلمین سالگرد تلاش طولانی آن برای تضمین صیانت و حفاظت از میراث فرهنگی جهان-به عنوان بخشی از توسعه پایدار و بشری جهان-شرکت نمایند،
ضمن بهره جستن از طیف وسیع مواردو بازتاب های مشترک در جریان سمپوزیوم بین المللی مجمع عمومی در مورد یادمان ها و محوطه ها در محیط های پیرامون آنها-حفاظت از میراث فرهنگی در مناظر شهری و مناظر طبیعی در حال تغییر و کسب اطلاع از طیف وسیع تجاربی که مسیولین چین و مقامات شناخته شده بین المللی،موسسات و متخصصین در تامین مراقبت و مدیریت کافی از ساختارها،مناظر طبیعی، مناظر دریایی،مسیرهای فرهنگی و محوطه های باستان شناسی-در بستر تغییر و توسعه پرشتاب به دست آوردهاند؛ -توجه به حساسیت بین المللی و حرفه ای نسبت به امر حفاظت از محیط های پیرامون یادمان ها و محوطه ها آنگونه که در متون ذیل اظهار شده است:منشور بین المللی حفاظت و مرمت یادمانها و محوطه ها- منشور و نیز(1964)- و بسیاری از متونی که با الهام گرفتن از منشور و نیز و بخصوص از طریق کمیته های ملی و بین المللی ایکوموس تدوین شده اند،همچنین سند نارا در مورد اصالت(1994) و قطعنامه های پایانی و توصیه نامه های مصوب نشست های بین المللی نظیر بیانیه هوی آن در مورد حفاظت از نواحی تاریخی در آسیا( 2003)،بیانیه بهبود وضعیت میراث فرهنگی بم(2004)،و بیانیه سیول در مورد توریسم در شهرها و مناطق تاریخی آسیا(2005)؛
-توجه به اشاره هایی که در کنوانسیون ها و توصیه نامه های یونسکو راجع به مفهوم محیط پیرامون شده است،از جمله توصیه نامه راجع به صیانت از زیبایی و ویژگی مناظر و محوطه ها(1962)،توصیه نامه راجع به حفظ اموال فرهنگی در معرض خطر بواسطه فعالیت های عمومی یا خصوصی( 1968)توصیه نامه راجع به صیانت و نقش معاصر مناطق تاریخی(1976)،کنوانسیون صیانت از میراث فرهنگی ناملموس(2003) و بخصوص کنوانسیون میراث جهان( 1972)و رهنمودهای عملیاتی آن کنوانسیون که در این اسناد، محیط پیرامون به منزله ویژگی مشخصه اصالت دانسته شده و نیازمند حمایت از طریق ایجاد مناطق حایل معرفی شده است و توجه به فرصت مداومی که این امر برای همکاری بین المللی و در حوزه چندین رشته علمی میان ایکوموس، یونسکو و دیگر همکاران به همراه آورده و توسعه عناوینی چون اصالت یا حفاظت از مناظر طبیعی شهری تاریخی مذکور در یادداشت تفاهم وین(2005)را سبب میشود.
-تاکید بر ضرورت توجه کافی به تغییر شکل های سریع و یا روزافزون شهرها،مناظر طبیعی و مسیرهای میراث-که حاصل تغییرات در روش های زندگی،توسعه کشاورزی،توریسم یا سوانح فراگیر ناشی از عوامل طبیعی یا انسانی میباشند-،و تاکید بر ضرورت شناسایی رسمی،حمایت و تقویت کافی حضور پرمعنایی که ساختارها،محوطهها و مناطق میراث در محیط پیرامون خود دارند و درواقع این روشی برای کاهش تهدید جریانات تغییر شکل علیه کمال اصالت،معنا،ارزشها، انسجام و تنوع میراث فرهنگی است؛
-بیانیه ذیل را که حاوی یکسری اصول و توصیههاست ،تصویب میکنند و آن را به استحضار سازمانهای بین الدولی و غیر دولتی،مقامات ملی و محلی که قادر به کمک از طریق وضع قانون،سیاستگذاری،برنامهریزی و مدیریتبه منظور حمایت و حفاظت بهتر ساختارها،محوطهها و مناطق میراث جهان در محیط پیرامون آنها هستند،میرسانند.
تصدیق سهم محیط پیرامون در اعتبار یادمانها،محوطهها و مناطق میراث
1 ـ محیط پیرامون یک ساختار،محوطه یا منطقه تاریخی به معنای محیط بیواسطه و گسترش یافتهای است که بخشی از اعتبار و ویژگی متمایز آن ساختار،محوطه یا منطقه را تشکیل داده و یا در آن اعتبار و ویژگی متمایز سهم دارد.، محیط پیرامون علاوه بر جنبههای مادی و بصری،تعامل با محیط طبیعی را نیز دربرمیگیرد؛اعمال اجتماعی یا معنوی گذشته یا حال،رسوم،دانش سنتی،استفاده یا فعالیتها و دیگر اشکال جنبههای میراث فرهنگی ناملموس که فضا و همچنین زمینه فعلی و پویای فرهنگی،اجتماعی و اقتصادی را ایجاد کرده و شکل میدهد.
2 ـ ساختارها،محوطه ها و مناطق میراث در مقیاس های گوناگون،شامل تک بناها و یا فضاهای طراحی شده،شهر های تاریخی یا مناظر طبیعی شهری،مناظر طبیعی،مناظر طبیعی دریایی،مسیرهای فرهنگی و محوطههای باستان شناسی،اعتبار و ویژگی متمایز خود را از ارزش های شناخته شده اجتماعی و معنوی،تاریخی،هنری،زیبایی شناختی،طبیعی،علمی،یا دیگر ارزشهای فرهنگی خود اخذ میکنند.آنها همچنین اعتبار و ویژگی متمایز خود را از ارتباطات پرمعنایشان با بستر و محیط پیرامون مادی، بصری،معنوی و غیره خود کسب میکنند.
این ارتباطات می تواند حاصل یک عمل آگاهانه و برنامه ریزی شده،باور معنوی،رویدادهای تاریخی،استفاده یا یک روند تاریخی و زنده در طول زمان و از طریق سنتهای فرهنگی باشد.
درک،مستندسازی و توضیح محیط پیرامون در بسترهای گوناگون
3 ـ درک،مستندسازی و توضیح محیط پیرامون در تعریف و تقدیر از اعتبار میراثی که هر ساختار،محوطه یا منطقه ضروری است.
تعریف محیط پیرامون مستلزم درک تاریخ،تکامل تدریجی و ویژگی نواحی اطراف ذخیره میراث است.تعریف محیط پیرامون روندی است که در آن به عوامل متعدد برای لحاظ ویژگی تجربه حضور و خود ذخیره میراث توجه میشود.
4 ـ درک محیط پیرامون به شیوهای فراگیر،مستلزم استفاده از چند رشته علمی و استفاده از منابع اطلاعاتی مختلف است.
منابع شامل مستندات ثبت شده رسمی و بایگانیها، توصیفات هنری و علمی،تاریخ شفاهی و دانش سنتی، دیدگاه های جوامع محلی و مرتبط همچنین تحلیل نظریات و دیدگاههای هنری.
سنت های فرهنگی،آیین های مذهبی،اعمال و مفاهیم معنوی همچنین تاریخ،نقشهبرداری،ارزش های محیط زیست طبیعی،استفاده و دیگر عوامل به ایجاد طیف کامل ارزش ها و ابعاد ملموس و ناملموس یک محیط پیرامون کمک می کنند. در تعریف محیط پیرامون باید ویژگی و ارزش های آن و ارتباطی که با ذخیره میراث دارد،بدقت و جزء به جزء مشخص شود.
توسعه ابزار و اقدامات برنامهریزی برای حفاظت و مدیریت محیطهای پیرامون
5 ـ اجرای ابزار،سیاست ها،استراتژی ها و اقدامات قانونگذاری و برنامه ریزی مؤثر به منظور مدیریت پایدار محیط های پیرامون،مستلزم ثبات و تداوم به کارگیری بسترهای محلی یا فرهنگی که در آنها کاربرد دارند؛ضمن انعکاس آنها میباشد.
ابزار مدیریت محیط های پیرامون شامل تدابیر قانونگذاری مشخص،آموزش حرفه ای،توسعه برنامه ها یا سیستم های حفاظت و مدیریت جامع و استفاده از روش های علمی و کافی برآورد تأثیر بر میراث میباشد.
6 ـ وضع قوانین،مقررات و رهنمودهای حمایت،حفاظت و مدیریت ساختارها،محوطهها و مناطق میراث باید با هدف حمایت یا ایجاد منطقه حائل در اطراف آنها صورت گیرد تا از این طریق،اعتبار و ویژگی متمایز محیط پیرامون آنها انعکاس داده شده و حفاظت گردد.
7 ـ هنگام تنظیم اسناد برنامهریزی،باید پیشبینیهایی برای کنترل کارآمد تأثیر افزوده یا سریع بر محیطهای پیرامون به عمل آید.
خطوط افق معتبر ساختمان ها؛خطوط دید و فاصله کافی میان هر ساخت و ساز جدید عمومی یا خصوصی و ساختارها، محوطهها و مناطق میراث در ارزیابی پیشگیری از تعرضات بصری و فضایی یا استفاده نامتناسب از زمین در محیط های پیرامون معتبر نقش اساسی دارند.
8 ـ شایسته است در ارزیابیهای تأثیر بر میراث،به هر تحول و ساخت و ساز جدیدی که بر اعتبار ساختار ها،محوطهها و مناطق میراث و بر محیط پیرامونشان تأثیر می گذارد،توجه شود.
ساخت و ساز و هر تحولی در محیط پیرامون ساختارها، محوطه ها،و مناطق میراث،باید بطور مثبت به توضیح اعتبار و ویژگی متمایز آنها و کمک به آن اعتبار و ویژگی بیانجامد.
کنترل دایم تغییر موثر بر محیط پیرامون و مدیریت آن
9 ـ نرخ تغییر و تاثیرات مجزا و تدریجی تغییر و تغییر شکل محیط های پیرامون ساختارها،محوطه ها و مناطق میراث، روندی تاریخی است که باید دایما کنترل شده و مدیریت شود.
تغییر شکل اضافی و همچنین سریع مناظر طبیعی شهری یا روستایی،روشهای زندگی،اقتصادها یا محیط زیست طبیعی میتوانند تاثیر اساسی یا جبرانناپذیری بر سهم واقعی محیط پیرامون در اعتبار ساختار،محوطه،یا منطقه میراث بگذارند.
10 ـ تغییر در محیط پیرامون ساختارها،محوطه ها و مناطق میراث باید با هدف حفظ اعتبار فرهنگی و ویژگی متمایز آن مدیریت شود.
مدیریت تغییر در محیط پیرامون ساختارها،محوطه ها و مناطق میراث،ضرور تا مستلزم پیشگیری یا ایجاد مانع در برابر تغییر نیست.
11 ـ لازم است در امر نظارت و کنترل،رهیافت ها و اقداماتی برای تقدیر و سنجش و نیز پیشگیری یا جبران
زوال،لطمه وارده به اعتبار یا ناچیزشماری آن و پیشنهاد اصلاح اقدامات حفاظت،مدیریت و توضیح،تعیین میشود.
شاخصهای کمی و کیفی برای ارزیابی سهم محیط پیرامون در اعتبار ساختار،محوطه و منطقه میراث هم باید ایجاد و گسترش یابد.
شاخص های نظارت و کنترل باید شامل جنبه های مادی چون تجاوز به منظرها،خطوط افقهای مریی ساختمان ها یا فضاهای،باز،به آلودگی هوا،آلودگی صوتی و نیز ابعاد اقتصادی،اجتماعی و فرهنگی باشند.
کار با جوامع محلی،تشکل های متخصصین رشته های علمی و جوامع بین المللی به منظور همکاری و آگاهسازی در راستای حفاظت و مدیریت محوطه ها
12 ـ همکاری و به کارگیری جوامع مرتبط و محلی به عنوان بخشی از استراتژی های پایدار در حال توسعه برای حفاظت و مدیریت محیط های پیرامون،ضرورت دارد.
لازم است استفاده از رشته های علمی مختلف و ایجاد ارتباط میان آنها به عنوان یک اقدام استاندارد در امر حفاظت و مدیریت محیط های پیرامون مدنظر قرار گیرد.حوزه های مرتبط با میراث فرهنگی شامل معماری،برنامه ریزی شهری و منطقه ای،برنامه ریزی منظره،مهندسی،انسانشناسی، تاریخ،باستانشناسی،مردمشناسی،موزهداری و بایگانی ها می باشند.
همکاری با موسسات و متخصصین در حوزه میراث طبیعی نیز باید به عنوان بخش مکمل اقدام مناسب در شناسایی،حمایت ،معرفی و توضیح ساختارها،محوطهها یا مناطق میراث در محیط پیرامونشان،ترغیب گردد.
13 ـ لازم است آموزش حرفهای،توضیح،آموزش جامعه و آگاهسازی عمومی ترغیب شود تا اینگونه همکاریها و تقسیم دانش تقویت شده و همچنین اهداف حفاظت ترویج شده و،بهبود کارایی ابزار حمایت،برنامههای مدیریت و دیگر وسایل مربوطه بهبود یابد.
تجربه،دانش و ابزاری که بواسطه حفاظت از تک بناها، محوطهها و مناطق میراث به دست آمدهاند،باید در تکمیل مدیریت محیط پیرامون آنها هم مورد استفاده قرار گیرند.
ضروری است منابع اقتصادی برای تحقیق،ارزیابی و برنامه ریزی استراتژیک حفاظت و مدیریت محیط پیرامون ساختارها ،محوطهها ومناطق میراث تخصیص داده شود.
آگاهی از اعتبار ابعاد مختلف محیط پیرامون،وظیفه مشترک صاحبان حرف،موسسات،جوامع مرتبط و محلی است.آنها باید هنگام اتخاذ تصمیم،به ابعاد ملموس و غیر ملموس محیطهای پیرامون توجه داشته باشند.
محیط های پیرامون توجه داشته باشند.
تصویب شده در 21 اکتبر 2005 در شیان(چین)
این وبلاگ متعلق به دکترمهدی سقایی دانش آموخته جغرافیا است. هدف از ایجاد این وبلاگ مطرح کردن مباحثی پیرامون گردشگری در عصر حاضر می باشد. آنچه امروزه سبب اهمیت گردشگری می شود جنبه های اقتصادی آن است . به گونه ای که درآمد گردشگری در جهان به میلیاردها دلار می رسد. میلیاردها دلار در گردش است که از یک طرف چرخ سرمایه داری بچرخد و از دیگر سود گردشگر یک تجربه گردشگری مناسب و درخور داشته باشد. هنگامی می توان از جذب گردشگر و توسعه گردشگری حرفی به میان آورد که تکلیف هستی شناختی جریان گردشگری در سطوح اول مدیریتی مشخص باشد تا جریان گردشگری از این برزخ رهایی یابد ( با دست راندن و با پا پیش کشیدن)در واقع تکلیف گردشگری در سطح اول مدیریتی در پاسخ به این سوال روشن می شود : گردشگری آری یا خیر؟